Beelddenken & creativiteit

Elk creatief proces is gebaseerd op beelddenken. Uw geheugen is een schatkamer!

Van probleem naar idee

Elk creatief proces is gebaseerd op beelddenken. Beelddenken is de onderstroom waarop u een probleem uitpluist, alle oplossingen verkent en tenslotte bij hét inzicht uitkomt.

Het sluit aan bij de volkswijsheid: slaap er een nachtje over. Als u wakker wordt weet u meer of heeft u een prachtig idee. Het creatief vermogen om te associëren, te combineren, een symbool  te herkennen, nieuwe gedachtes te ontwikkelen is gebaseerd op beelddenken.

Beelden laten zowel  herkenning, als ervaring, emotie, sfeer, zintuiglijke herinneringen in één geheel  gebeuren. Daarom is een creatief inzicht zo verrijkend zowel voor de schepper als voor de ontvanger van het resultaat.

Het klassieke model

1. Probleem formuleren;
2. Divergeren
(uiteenwijken);
3. Convergeren (samenvloeiing);
4. Realiseren.

Dit fasen model is een klassiek model en wordt veel gehanteerd. Het gaat uit van een probleemformulering, waarna uiteenlopende gedachten volgen om vele opties of ideeën te verzamelen. Daaruit moet worden gekozen: de convergentiefase stuurt aan op het kiezen van de beste ideeën. Tenslotte gaat men over tot de realisatie.

Er is ook een andere benadering die afwijkt van het klassieke fasen model. Bij deze manier gaat u na de probleemverkenning ‘los’. U gaat wandelen, slapen of dromen. Deze non-acties geven een pauze, een doezelperiode. Onverwacht komt er dan een idee. Beelddenken is onderdeel van deze wijze van creëren en oplossen.

Beelddenken en het creatieve proces

1. Probleemformulering: grondig verkennen, ook je fantasie er op loslaten;
2. Incubatie, een tijdlang broeden, dromen, dommelen;
3. Illuminatie, een eurekamoment, opeens een oplossing ‘zien’;
4. Realisatie, ook hier is veel verbeelding bruikbaar.

Er is dus een verschil tussen beide modellen. Divergentie wordt ook wel bewuste brainstorm genoemd, ervan uitgaande dat veel ideeën kwaliteit opleveren waaruit u vervolgens de beste kunt kiezen. Creatieve technieken helpen dan om aan veel ideeën te komen.

Don’t push the river, it flows by itself

Dit tweede model suggereert met het woord incubatie dat de ideeën en opties sluimeren in de hersenen op een stille, onbelemmerde manier. Dan komt, juist op een onverwacht moment, een goed idee die erkend wordt als de juiste. Zij het soms nog
 in symbolische vorm.

Deze laatste voorstelling van zaken staat heel dichtbij wat beelddenken doet. Als de vraag goed is doorleefd, gaan de hersenen als vanzelf op zoek naar het beste antwoord. De hersenen redeneren dan in beelden. Vaak na een periode van ontspannen doezelen of routinematig bezig zijn zoals autorijden of onder de douche staan.

Kunt u beelddenken leren?

Beelddenken is te (her)ontwikkelen. Elk kind was immers een beelddenker. Taal leert alleen anders structureren en analyseren. Het beelddenken raakt op de achtergrond.

Maar het is een feest om zich het beelddenken weer eigen te maken! U ontdekt de rijkdom van metaforen, krijgt een levendige voorstelling van zaken en meer inzicht in wat zich voordoet. U leer waarnemen, tot diep in de kern van een verschijnsel. Met als resultaat een nieuwe visie én originele ideeën.

De kracht van beelddenken kunt u alleen ontdekken door ermee te experimenteren…
Probeert u dit maar eens:

  • Doel benoemen
  • Ontspannen
  • Vragen om een beeld of inzicht
  • Levendig maken en beleven
  • Uitwerking in een tekening, een foto, een moodboard, een lied of een gedicht
  • Delen en betekenis geven
  • Realisatie voorbereiden

Of probeer een van de andere oefeningen.